43 (37)

Druha mam, jaskinię mam,* i miłość, co cierpienie zadaje.
Tyś moim Druhem i jaskinią, strzeż mnie więc mój Panie.

Jesteś Noem,* jesteś duszą, otwartym jesteś i otwierasz.
Jesteś tym, który wie,* ja dostępu do tajemnic nie mam.

Jesteś światłem oraz ucztą, skarbem Mansura jesteś Ty.*
Masz gniazdo na Synaju* i dziobem ranisz mnie swym.

Jesteś kroplą oraz morzem, jesteś łaską oraz gniewem,
Tyś słodyczą i trucizną i już więcej Ty mnie nie dręcz.

Tyś jest komnatą dla Słońca, Tyś jest dla Wenus domem,
Tyś ogrodem nadziei, do siebie więc wskaż mi drogę.

Jesteś dniem oraz dolą,* jesteś tym, czym żebrak żyje.
Jesteś wodą oraz dzbanem, napój mnie,* bo ledwo żyję.

Tyś jest ziarnem i pułapką,* jesteś winem i pucharem,
Tyś jest kamień oraz rubin, a ja jestem niedojrzały.*

Gdyby ciało pokusom nie ulegało, nie błądziłoby serce.
Serce stałoby się Drogą wtedy i nie mówiłbym już więcej.

tłum. albert kwiatkowski
przy pomocy anahity farsi

Druh i jaskinia - nawiązanie do historii o ucieczce Mahometa z Mekki do Medyny. Mahomat ukrywał się wtedy przez kilka dni w pewnej grocie niedaleko Mekki. Towarzyszył mu tam Abu Bakr, następca Mahometa i pierwszy kalif. Do tego wydarzenia nawiązuje Koran: "Kiedy oni obydwaj byli w grocie, / oto on mówi do swojego towarzysza: / Nie smuć się! / Zaprawdę Bóg jest z nami!" (9:40, tłum. J. Bielawski). W świetle tych słów prawdziwym towarzyszem Mahometa (i Abu Bakra) w jaskini był Bóg. Rumi niekiedy do jaskini przyrównuje swoją pierś, a Szamsuddina (derwisza, który odmienił jego życie) do tego, który jest z nim w tej jaskini.
Noe - w literaturze mistycznej prorok Noe jest tym, który (na swoim statku) ratuje z niebezpieczeństw.
Jesteś tym, który wie - dosłownie: "Jesteś tym, którego pierś jest otwarta". Mamy tu nawiązanie do Koranu: "Powiedział: / Panie mój! / Rozszerz moje piersi [...]" (20:25, tłum. J. Bielawski). Czyli ten, którego pierś jest otwarta, a więc wie, może otworzyć/rozszerzyć też piersi innych, czyli sprawić, że i oni będą wiedzieć.
skarbem Mansura jesteś Ty - chodzi o Mansura Halladża, perskiego mistyka, który żył w latach 858-922. Halladż wiele podróżował, aż w końcu osiadł w Bagdadzie. Za wypowiedzenie słów: Ana al-Haqq ("Jestem Prawdą/Bogiem") był więziony i skazany na śmierć przez ukrzyżowanie. Późniejsi sufi uważali go za świętego i męczennika. Wielu poetów sławiło go w swoich utworach.
Synaj - na górze Synaj Mojżesz rozmawiał z Bogiem i otrzymał od niego Prawo.
Jesteś dniem oraz dolą - dosłownie: "Jesteś ruz (dniem), jesteś ruze (postem)".
napój mnie - chodzi o wodę życia.
ziarna i pułapka - to częsty motyw w mistycznej literaturze perskiej. Pokusy tego świata to ziarno, świat to pułapka, w którą, skusiwszy się, wpada ptak duszy.
Tyś jest kamień oraz rubin, a ja jestem niedojrzały - dosłownie: "Tyś jest pochte (ugotowany, dojrzały), Tyś cham (surowy, niedojrzały), nie zostawiaj mnie cham (surowym, niedojrzałym)." Wers ten przetłumaczyłem w powyższy sposób, ponieważ niegdyś wierzono (częsty u Rumiego i innych pisarzy mistycznych motyw), że rubin to dojrzały kamień. Kamienie dojrzewają zaś pod wpływem światła słońca. To słońce zmienia surowe kamienie w dojrzałe rubiny. Symbolika solarna przenika całą twórczość Rumiego. Bóg jest Słońcem i sprawia, że kwitnie ogród. Słońcem jednak jest przede wszystkim Szamsoddin (Słońce Religii) - derwisz, z którym spotkanie całkowicie zmieniło życie Rumiego. Blask Szamsoddina sprawił, że Rumi dojrzał. Był niedojrzały niczym kamień, stał się dojrzały jak rubin. Szamsuoddin był dla Rumiego ziemskim wcieleniem Boga, tym, w którym objawiło się prawdziwe Słońce.