Abdullah Ansari żył w XI wieku (1006-1089) i był największym
mistycznym poetą tego okresu. Urodził się, żył i umarł w Heracie i dlatego zwany jest Pir-e* Herat.
Wychowywał się bez ojca, który będąc sufim opuścił rodzinę. W młodości studiował zarówno w Heracie jak i Niszapurze. Kilkakrotnie też próbował udać się do Mekki, lecz bez powodzenia.
Był teologiem i reprezentował hanbalicką szkołę prawa, która jest niezwykle rygorystyczna w zagadnieniach kultu, co jednak nie przeszkodziło mu skłonić się ku mistycyzmowi. Decydujący wpływ na to miało jego spotkanie ze starym szejchem Charaqanim*, który sprawił, że w młodym Ansarim dokonała się przemiana duchowa. Pod wpływem tego spotkania Ansari zaczął pisać komentarz do Koranu. Był to komentarz mistyczny, który choć się nie zachował, to jednak całkiem nie zaginął (patrz: Kaszf al-asrar).
W połowie XI wieku wschodni Iran, a wraz z nim i Herat znalazł się pod panowaniem Seldżuków, którzy z początku prześladowali Ansariego w wyniku czego popadł w skrajną nędzę i został nawet zmuszony na pewnien czas opuścić swoje miasto. Mimo że jego sława sięgała daleko poza Herat, do końca życia nie był pewny swego losu. Ostatnie lata spędził w ciemnościach, starciwszy zupełnie wzrok.
Mimo niełatwego życia dorobek pisarski Ansariego jest imponujący. Pisał zarówno po arabsku jak i po persku. Poza wspomnianym mistycznym komentarzem do Koranu napisał wiele teoreetycznych dzieł na temat sufizmu. Największą sławę zdobyło jednak jego najmniejsze dzieło, którym są Monadżat - krótkie intymne modlitwy rymowaną prozą, uchodzące za jedną z perełek perskiej literatury mistycznej.
Choć istnieje wiele wydań Monadżat, to jednak ich autentyczność nie jest potwierdzona przez żadne wczesne rękopisy. Również rubajaty, które się w nich znajdują należą do tzw. rubajatów wędrownych, które są przypisywane różnym poetom. Inaczej sprawa wygląda z Monadżat rozsianymi na kartach Kaszf al-asrar. Te są autentyczne.
pir - stary, perski odpowiednik słowa "szejch", które oznacza duchowego przewodnika.
Charaqani - Abdul Hassan Charaqani (połowa X-lata 30-te XI wieku) to jeden z
największych sufich tego okresu. Analfabeta, którego mistrzem i przewodnikiem duchowym był nieżyjący już za jego
życia szejch Abu Jazyd (Bajazyd) z Bastamu, jeden z największych mistyków IX wieku.
notka na podstawie: Annemarie Schimmel, Mystical Dimensions of Islam, Chapel Hill 1975; A.G. Ravan Farhadi, The Hundred Grounds of Abdullah Ansari of Herat, w: The Haritage of Sufism. Classical Persian Sufism from its Orgins to Rumi (700-1300), vol. I, ed. by L. Lewisohn, Oxford 1999, s. 381-399.
